Medicijn uit afvalwater: “Fagen zijn globetrotters”
Berlijn – Bacteriofagen krijgen momenteel steeds meer wetenschappelijke aandacht, omdat ze als alternatief voor antibiotica worden beschouwd. In het tijdperk van antibioticaresistentie sterven er in Europa jaarlijks 33.000 mensen aan de gevolgen van een bacteriële infectie door een gebrek aan geschikte therapieën. Dr. Christine Rohde van het Leibniz-Instituut DSMZ-Deutsche Sammlung von Mikroorganismen und Zellkulturen houdt zich al 30 jaar bezig met fagen en is een van de weinige experts op dit gebied. Tegenover APOTHEKE ADHOC vertelt zij wat deze virussen zo bijzonder maakt en waarom ze – in tegenstelling tot antibiotica – gunstig zijn voor het darmmicrobioom.
Het aandeel multiresistente bacteriën neemt toe. Tot de gevreesde ziekenhuisbacteriën behoren bijvoorbeeld Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae en ook Pseudomonas aeruginosa, wereldwijd de meest voorkomende bacteriële oorzaak van longontstekingen, maar ook van urineweginfecties. In het ergste geval kan een infectie met deze ziekteverwekker leiden tot sepsis en voor de patiënt fataal aflopen wanneer gangbare antibiotica niet meer helpen. De resistenties hebben echter ook gezondheidseconomische gevolgen. Zo veroorzaken nosocomiale infecties een langere verblijfsduur en hoge extra kosten. Daarom zoeken wetenschappers naar nieuwe mogelijkheden om de negatieve gevolgen van antibioticatherapie te omzeilen.
Een alternatief zouden bacteriofagen kunnen zijn, die gespecialiseerd zijn in bacteriën als gastheercellen. Ze gebruiken de bacteriecellen voor hun eigen vermenigvuldiging; als gevolg daarvan worden de bacteriën gedood. Hier sluit het onderzoek van het Leibniz-Instituut DSMZ-Deutsche Sammlung von Mikroorganismen und Zellkulturen en daarmee dat van de werkgroep rond Rohde bij aan. “We hebben een bestand van ongeveer 800 fagen en elke maand isoleren we nieuwe”, zegt de wetenschapper. De DSMZ is partner in het onderzoeksnetwerk Phage4Cure. Het langetermijndoel hiervan is om bacteriofagen therapeutisch inzetbaar te maken tegen de typische ziekenhuisbacterie Pseudomonas aeruginosa en ze tot een farmaceutische toelating te brengen. Daarbij is een inhalatieve toedieningsvorm gepland.
Het door het Bondsministerie van Onderwijs en Onderzoek (BMBF) ondersteunde project is een gezamenlijk initiatief van vier instellingen die potentieel zien in het werkingsmechanisme van fagen. Hiertoe behoren het Leibniz-Instituut DSMZ-Deutsche Sammlung von Mikroorganismen und Zellkulturen, het Fraunhofer-Instituut voor Toxicologie und Experimentele Geneeskunde (ITEM), de Medische Kliniek met focus op Infectiologie en Pneumologie van de Berlijnse Charité en de Charité Research Organisation (CRO). Het project zal naar verwachting in 2020 worden afgerond en wordt nauw begeleid door het Federaal Instituut voor Geneesmiddelen en Medische Hulpmiddelen (BfArM).
Bron: www.apotheke-adhoc.de
