WHO: Het gebruik van antibiotica beperken om de werkzaamheid te behouden
Antibiotica kunnen geen infecties genezen die door virussen worden veroorzaakt. Desondanks leidt het griepseizoen elk jaar tot een verhoogd gebruik van antibiotica.
Verschillende studies hebben in de wintermaanden een stijging van het aantal antibioticavoorschriften waargenomen, met name bij infecties van de bovenste luchtwegen bij kinderen in de leeftijd van 0-3 jaar. Hoewel antibiotica in sommige gevallen een secundaire bacteriële infectie kunnen voorkomen, zijn ze niet effectief tegen griepvirussen.
Enquêtes hebben aangetoond dat 64% van de respondenten ten onrechte geloofde dat verkoudheid en griep met antibiotica behandeld konden worden. De meeste griepgevallen genezen vanzelf, andere kunnen met antivirale middelen worden behandeld.
Antibiotica moeten zorgvuldig worden ingezet om hun werkzaamheid te behouden voor wanneer ze echt nodig zijn. Om artsen advies te geven over welke antibiotica gebruikt moeten worden bij veelvoorkomende infecties en welke voor de meest ernstige gevallen, heeft de WHO in haar modellijst van essentiële geneesmiddelen de antibiotica in drie categorieën onderverdeeld: ‘Access’, ‘Watch’ en ‘Reserve’.
De eerste klasse, ‘Access’ genoemd, bevat de antibiotica die bij voorkeur moeten worden ingezet tegen alledaagse infectieziekten. Deze werkzame stoffen werken betrouwbaar en hebben weinig bijwerkingen, zoals bijvoorbeeld penicilline of doxycycline. Bovendien is de waarschijnlijkheid dat bacteriën resistentie tegen deze medicijnen ontwikkelen, volgens de huidige stand van de wetenschap, gering.
In de tweede groep, ‘Watch’ genoemd, staan antibiotica vermeld waartegen de eerste resistenties zijn ontstaan. Ze mogen alleen worden ingezet als werkzame stoffen uit de Access-categorie niet hebben geholpen of om andere redenen niet kunnen worden gebruikt, bijvoorbeeld omdat iemand er allergisch op reageert. Hiermee moet worden voorkomen dat de werkzame stoffen nutteloos worden.
De laatste groep – Reserve – bevat vier klassen antibiotische werkzame stoffen die ofwel sterke bijwerkingen hebben, ofwel nog volledig nieuw zijn.
